foto Stijn Bollaert

lees hier - Winnaar ARC25 Transformatie en Renovatie Award: Kasteel in Antwerpen voor Poot Architectuur

lees hier - De mooiste architectuur staat in het 'lelijkste land ter wereld'

lees hier - Belgische bureaus domineren ARC25 Awards

Juryrapport – Transformatie en renovatie – ARC Awards 2025

Gelaagde schoonheid

De jury van de ARC25 Transformatie en renovatie Award nomineerde drie projecten waarin een nieuwe laag aan een bestaand gebouw wordt toegevoegd. Oud en nieuw gaan een dialoog aan die zich uitstrekt van het verleden naar de toekomst. Kasteel, de school ontworpen door Poot Architectuur, overtreft de andere genomineerden door een effectieve en tegelijk terughoudende, poëtische aanpak.

Tekst Floortje Keijzer

Uit ruim zestig inzendingen voor de ARC25 Transformatie en renovatie Award selecteerde de redactie van de Architect veertig projecten voor de longlist van deze nieuwe award. Tijdens het juryberaad waren er lovende woorden voor M127 in Antwerpen (Ono Architectuur), het Duivenhuis van Artis in Amsterdam (Atelierfront) en Basisschool De Edison in Antwerpen (Stuhlmacher Korteknie Architecten). Ook was er veel waardering voor De Muziekwerf in Rotterdam (Powerhouse) en twee onderwijsgebouwen op de campus van de Universiteit van Leiden: Gorleus (Civic) en Herta Mohr (De Zwarte Hond). Het zijn projecten die de relevantie van transformatie- en renovatieopgaven voor de ontwikkeling van de architectuur in de lage landen meer dan onderstrepen.

Drie projecten stonden van meet af aan bovenaan de jurylijst: De Nederlandsche Bank in Amsterdam door Mecanoo, middelbare school Kasteel in de Kasteelstraat in Antwerpen door Poot Architectuur en de Deelfabriek in Kortrijk door Atama Architects. Deze projecten vallen op door een heel eigen architectuurtaal die zich nadrukkelijk verhoudt tot de bestaande architectuur en tegelijk verrast en vernieuwt.

De jury prijst de ingetogen houding van de architecten tegenover de bestaande architectuur. Ze voegen een gedurfde nieuwe laag toe aan een gebouw met een geschiedenis die soms bekend is maar soms ondergesneeuwd is geraakt in de loop van jaren. Niet als een laagje vernis, maar als een gelaagde aanvulling die schoonheid toevoegt en het bestaande gebouw opnieuw tot leven wekt. De architectuur wordt hierdoor duurzaam doorgegeven aan toekomstige generaties.

Juryvoorzitter Jan Peter Wingender verwoordde het treffend: ‘Sarah Poot spint met haar architectuur een web van de tijd dat verleden, heden en een onbekende toekomst met elkaar verbindt. Die delicate omgang met de tijd maakt Kasteel zo bijzonder.’

– Winnaar –

Middelbare school Kasteel in Antwerpen (BE)

door Poot Architectuur

Foto’s Stijn Bollaert

Kasteel, een middelbare school in hartje Antwerpen, heeft een grote statige entree aan de Kasteelstraat. Het gebouw zelf is ingepast in het dichte weefsel van de stad met de rug naar de omliggende bebouwing en de gevels aan een besloten binnenhof. Poot Architectuur transformeerde dit schoolgebouw uit 1905 met hoge plafonds en bijzondere details, en combineerde een zorgvuldige restauratie met nieuwe ingrepen.

Het ontwerp bevrijdt de oorspronkelijke architectuur van latere, liefdeloze toevoegingen. Centraal staat het zoeken naar ruimtelijke, technische en esthetische samenhang via een consistente vormentaal die bemiddelt tussen het karakter van het bestaande gebouw en het nieuwe gebruik. Interieur en vast meubilair werden deel van het architectonisch ontwerp, met aandacht voor rust. Niet als een ‘losse en tijdelijke’ laag maar door functionele en technische integratie.

De binnenhof is verrijkt met een droogloop van glas en dieprood gekleurd staal, die rondom doorloopt. Deze op het oog terloopse ingreep verbindt de gebouwen en maakt de achterhof tot het hart van het gebouw. De verschillende losse trappenhuizen worden met elkaar verbonden, en de kinderen kunnen droog over van het ene naar het andere lokaal. De verharding is verwijderd en de hof vergroend. Het gebouw faciliteert meervoudig gebruik: naast schoolfuncties is er ruimte voor sport, dans en media, ook buiten schooltijd.

De jury was onder de indruk van de manier waarop de architecten een gemis – het ontbreken van verbindingen tussen de lokalen – tot het hart van het project maakte: door met een eenvoudige doorbraak en een enfilade richting te geven aan eigentijds leren.

‘Hergebruik stelt in architectuur de vraag naar onze omgang met het residu van de tijd’, aldus Jan Peter Wingender. ‘Een plek, een gebouw, een vervlogen typologie, materialen, sfeer en flarden van een gebruiksgeschiedenis. Sarah Poot luisterde. Ze paste aan, herstelde, voegde toe. Niet te veel. Niet te weinig. Precies genoeg.’

Jury ARC25 Transformatie en Renovatie Award

Jan Peter Wingender – voorzitter

Architect Jan Peter Wingender is medeoprichter en partner van het Amsterdamse architectenbureau Office Winhov. Hij richt zich op stedelijke ensembles, woongebouwen, civiele en publieke programma’s en de renovatie en herbestemming van bestaande, vaak monumentale gebouwen. Wingender studeerde aan de TU Eindhoven en het Berlage Instituut in Amsterdam.

Maarten van Kesteren

Maarten van Kesteren studeerde in 2014 af als architect aan de TU Delft. Hij werkte bij verschillende architectenbureaus en maakte met zijn eigen bureau kunstinstallaties. In 2024 won hij voor de transformatie van vakschool Nimeto in Utrecht de Abe Bonnema Prijs voor Jonge Architecten, de Rietveldprijs en de Truus Schröderprijs, de Gouden Piramide, de NRP Gulden Feniks en de ARC24 Architectuur Award.

Sofie De Caigny

Sofie De Caigny is architectuurhistoricus, curator en auteur. Zij promoveerde aan de KU Leuven en werkte bij het Vlaams Architectuurinstituut, eerst als verantwoordelijke voor de collectie en van 2018 tot 2024 als directeur. Momenteel is de Caigny voorzitter van de Commissie Omgevingskwaliteit en Cultureel Erfgoed van Rotterdam en hoofd collectie van het Nieuwe Instituut.

Mark Pimlott

Mark Pimlott is ontwerper, kunstenaar, schrijver en docent. Hij maakt fotografie en kunst voor openbare plaatsen en interieurs. Hij schrijft over architectuur en stedenbouw en werkt aan een negentiende-eeuws landhuis en zijn cottages in Engeland. Van 2002 tot 2025 was Pimlott verbonden aan de afdeling Architectural Design/Interiors van de TU Delft. Daar promoveerde hij kortgeleden op zijn proefschrift Means to a beginning.

Floortje Keijzer – secretaris

Floortje Keijzer is architect, architectuurhistoricus en vakredacteur bij de Architect. Voordat ze in 2008 haar eigen bureau oprichtte in Amsterdam, werkte ze onder meer voor OMA en Studio JVM. Binnen de Architect richt ze zich op voorbeeldstellende projecten, het gebruik van oude typologieën en traditionele biobased materialen in een moderne vorm.