Een bestaand schoolgebouw uit de 20e eeuw wordt gerenoveerd tot een stedelijk lyceum met plaats voor 240 leerlingen. Het gebouw ligt verdoken in een dens, stedelijk binnengebied te Antwerpen, omgeven door woningen. Het project zoekt een balans tussen subtiel renoveren en nieuwe kwaliteiten realiseren waar nodig: het verbinden van bestaande klaslokalen door middel van binnenramen en grote deurgehelen, het creëren van een overdekte buitenruimte, het toevoegen van vast binnenmeubilair in elk klaslokaal, het creëren van een patio tussen voor- en hoofdbouw, …
Een rijwoning met historische gevel waarop in grote letters ‘jongensschool’ te lezen staat vormt het inkomportaal van het gebouwcomplex. Dit voorgebouw wordt het nieuwe lerarenhuis. Verheven boven de inkom krijgt het zijn eigen plek. Via een patio krijgt het secretariaat zicht op de inkom. Een hal leidt naar de speelplaats. Centraal rond de imposante trappenhal liggen de ruimtes voor de directie, het secretariaat en de zorgmedewerkers.
Bijzonder aan het oorspronkelijke concept van het schoolgebouw is dat het werd gebouwd zonder gangen. De traphallen vormen de enige circulatie en ontsluiten per verdiep telkens twee lokalen. De centrale open ruimte neemt bijgevolg een belangrijke rol in de circulatie: via de speelplaats worden de traphallen bereikt. We creëren een luifel rond de sleeplaats die deze traphallen verbindt. De luifel verbreedt plaatselijk en vormt zo een overdekte buitenruimte. We introduceren hier treden en maken zo een plek om te vertoeven tijdens de speeltijden of een podium voor toneel, voor opvoeringen, schoolfeesten ed. De school is gericht op creatieve studierichtingen en biedt ruimte voor media, dans en sport. Op de kop van de speelplaats staat het oorspronkelijke badhuis dat ruimte maakt voor een sport- en danszaal en naschoolse verenigingen. De klaslokalen spreiden zich uit over de gelijkvloers en het eerste verdiep. Een aantal van de klassen verbinden we onderling met een opengaande wand die flexibel gebruik mogelijk maakt. De bovenste verdieping wordt omgevormd tot creatieve zolder met muziek-, media, P.O.- en wetenschapslokalen. Hier worden de originele atelierramen die in 1980 werden vervangen door kleinere ramen, opnieuw verwezenlijkt. De vergezichten over het historische dakenlandschap en het overvloedig indirect Noorderlicht maken deze lokalen tot de mooiste van de school.

WINNAAR ARC25 TRANSFORMATIE EN RENOVATIE AWARD
brief Jan Peter Wingender (Juryvoorzitter) aan Sarah Poot

"Rotterdam, 25 september 2025

Beste Sarah,

Er blijft, als de kinderen vertrokken zijn, hun stemmen wegsterven, de lichten doven en de deuren dichtvallen, een stilte achter die de architectuur vult. In dat moment van verlaten­heid, van autonomie, toont jouw architectuur zijn ware aard. Ik wil dat je weet dat we het als jury niet gemakkelijk hadden. Naast jou stonden twee uitzonderlijke architecten die misschien wel hun beste werk hebben laten zien. Projecten die actueel, gelaagd en buiten­gewoon indrukwekkend zijn.

.......

Jij ging een statige deur door, in de Antwerpse Kasteelstraat. Wat je daarachter aantrof, was een plek die vergeten was. Een oude school, gestript van betekenis, verrommeld en gehavend door de tijd. Zonder dat je wist wie er zou terugkeren, begon jij aan een zorg­vuldige herstelling. Je bracht iets terug dat verloren was gegaan: samenhang, beschutting, belofte. Wat ooit onhandig was, werd betekenisvol. Wat ooit afstandelijk was, werd intiem. En uiteindelijk was het diezelfde onbekende gebruiker die het project omarmde - misschien juist omdat jij eerst bereid was het te omarmen. Er was geen winnaar voor deze prijs, eigenlijk. Elk van deze drie projecten is op zijn eigen manier uitzonderlijk. Genomineerd zijn, dat is dus al winnen.

Maar waarom uiteindelijk jij dan?

Misschien omdat je, met jouw project, zo dicht bij de kern van de architectuur bent geko­men. Als je alle ruis weghaalt - het programma, de context, de maatschappelijke missie -dan blijft er iets over wat anderen wel eens de 'harde pit van de architectuur' hebben genoemd. Hergebruik stelt in architectuur de vraag naar onze omgang met het residu van de tijd. Een plek, een gebouw, een vervlogen typologie, materialen, sfeer en flarden van een gebruiksgeschiedenis. Daarmee moeten we het doen. En wat jij deed, was luisteren. Je paste aan, herstelde, voegde toe. Niet te veel. Niet te weinig. Precies genoeg.

Je spint met jouw architectuur een web van de tijd dat verleden, heden en een onbekende toekomst met elkaar verbindt. Die delicate omgang met de tijd maakt Kasteel bijzonder. De manier waarop je een gemis - het ontbreken van verbindingen tussen de lokalen - tot het hart van het project maakte. Hoe een eenvoudige doorbraak een enfilade creëert die richting geeft aan eigentijds leren. Hoe je zoiets praktisch als het eeuwige gebrek aan opbergruimte tot de sfeer van een lokaal maakt. Hoe een droogloop trappenhuizen verbindt en daarmee een speelplaats tot het hart van een gebouw maakt. Hoe je in je architectuur ingetogen maar trefzeker blijft; fluisterend, haast breekbaar en zelfverzekerd tegelijk.

Wat je hebt gemaakt, ontroert en overdonderd en precies dat maakt Kasteel zo bijzonder. Het verdient al onze bewondering - en, in dit geval dus, de Transformatie en Renovatie prijs.

Me warme en collegiale groet,

Na ens de jury van de ARC25 Transformatie en Renovatie Award, Jan Peter Wingender"

Verslag Jury